Leeftijd is een getal, maar het zegt niet alles over wie je bent of wat je kunt bereiken. Mensen worden er constant op beoordeeld: te jong voor een leidinggevende functie, te oud om nog iets nieuws te leren. Toch laat de praktijk keer op keer zien dat levensjaren en mogelijkheden weinig met elkaar te maken hebben. Het is een onderwerp dat iedereen raakt, van jongeren die serieus genomen willen worden tot ouderen die worden onderschat.
Hoe de samenleving omgaat met levensjaren
Veel mensen koppelen succes automatisch aan een bepaalde fase in het leven. Dertigers worden gezien als ambitieus en veelbelovend, veertigers als ervaren en stabiel, vijftigers als iemand die langzaam richting pensioen beweegt. Dit beeld klopt niet meer met de werkelijkheid. Onderzoek laat zien dat mensen op steeds uiteenlopende momenten grote stappen zetten: een studie beginnen op je vijftigste, een bedrijf starten op je zestigste of een carrièreswitch maken op je veertigste is allang geen uitzondering meer. De samenleving begint dit langzaam te erkennen, al hangen oude vooroordelen nog steeds aan veel keuzes vast.
Jong of oud: vooroordelen op de werkvloer
Op de werkvloer speelt leeftijdsdiscriminatie vaker een rol dan mensen denken. Jongeren krijgen soms geen kans omdat ze worden gezien als onervaren, terwijl ouderen worden overgeslagen voor promoties omdat ze zogenaamd minder flexibel zouden zijn. Beide aannames zijn onterecht. Een 25-jarige kan uitstekend leidinggeven en een 55-jarige kan net zo goed omgaan met nieuwe technologie als een jongere collega. In Nederland is het verboden om bij werving of ontslag onderscheid te maken op basis van iemands geboortejaar, maar in de praktijk gebeurt het nog regelmatig. Werkgevers missen daarmee waardevolle mensen, simpelweg omdat ze vasthouden aan een verouderd beeld.
Succesvol ondernemen op elke leeftijd
Eva de Mol is 40 jaar en richtte samen met Janneke Niessen CapitalT op, het eerste en grootste investeringsfonds in Nederland dat door vrouwen is opgericht. Ze haalde 50 miljoen euro aan durfkapitaal op en combineert dat met het opvoeden van drie jonge kinderen. Haar verhaal laat zien dat succes geen specifieke levensfase nodig heeft. Tegelijkertijd ervaart ze dat kritiek opvallend vaak van andere vrouwen komt, niet van mannen. Dat zegt iets over hoe diep verwachtingen rondom leeftijd, geslacht en rol in de maatschappij zitten verankerd. Ondernemers als Eva tonen aan dat een bepaald aantal jaren op de teller geen voorwaarde is voor grote resultaten.
Wat je leeftijd wel en niet bepaalt
Je geboortejaar bepaalt een deel van je biologische ontwikkeling, maar weinig van je mogelijkheden als mens. Jongeren hebben soms meer energie en minder angst om te falen, terwijl mensen met meer levenservaring beter kunnen omgaan met tegenslag en complexe situaties. Beide kwaliteiten zijn waardevol, afhankelijk van de situatie. Het probleem ontstaat wanneer mensen worden ingedeeld op basis van hun levensfase in plaats van op basis van wie ze zijn. Gevoelens, talenten, ambities en inzichten zijn niet gebonden aan een bepaalde periode in het leven. Ouder worden betekent niet automatisch minder kunnen, net zoals jong zijn niet automatisch meer mogelijkheden oplevert. Wat echt telt, is wat iemand meebrengt en wat die persoon wil bereiken.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd spreekt men van leeftijdsdiscriminatie op het werk?
Leeftijdsdiscriminatie op het werk kan op elke leeftijd voorkomen. In Nederland verbiedt de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid elke vorm van ongelijke behandeling vanwege iemands levensjaren, zowel voor jonge als oudere werknemers.
Is het bewezen dat oudere werknemers minder goed presteren?
Onderzoek laat zien dat oudere werknemers niet slechter presteren dan jongere. Sommige vaardigheden, zoals probleemoplossend denkvermogen en omgaan met conflicten, worden juist sterker naarmate iemand meer ervaring opdoet.
Heeft de leeftijd waarop je een bedrijf start invloed op het succes?
De leeftijd waarop iemand een bedrijf start heeft weinig directe invloed op of het bedrijf slaagt. Zowel twintigers als vijftigers kunnen succesvolle ondernemingen opbouwen. Factoren zoals motivatie, netwerk en voorbereiding spelen een veel grotere rol dan het getal op iemands paspoort.
Wat is de gemiddelde leeftijd waarop mensen in Nederland van baan wisselen?
In Nederland wisselen mensen gemiddeld meerdere keren van baan gedurende hun werkzame leven. Er is geen vaste leeftijd waarop dit het meest voorkomt. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat baanwisselingen door alle leeftijdsgroepen heen plaatsvinden, met een iets hogere frequentie onder mensen tussen de 25 en 45 jaar.